Hương Trời Sắc Nước – Tản Mạn

 Nhất Hùng

Lời Tác Giả: Tôi viết bài “Hương Trời Sắc Nước” , nhiều bạn văn thích, có Ông chủ báo còn lấy bài, đăng vào số báo Xuân Mậu Tuất. Duy chỉ có một người bạn văn của tôi là Nhà Thơ Lãm Thúy nhắc nhở: “Lãm Thúy nghĩ, từ Hương Trời Sắc Nước có xuất xứ từ thành ngữ Quốc Sắc Thiên Hương, ý ám chỉ người phụ nữ đẹp tuyệt trần…” Tôi tự hỏi, mình có chủ quan không?. Thế là tôi liền tra cứu lại từ điển Hán Việt và thấy họ giải thích “Quốc Sắc Thiên Hương” là nghĩa bóng còn “Sắc Nước Hương Trời” là nghĩa đen. Như vậy phải chăng “Quốc Sắc Thiên Hương” có xuất xứ từ “Hương Trời Sắc Nước”?. Vâng xin các bạn đọc bài này và hãy chia xẻ với tác giả, với cái “nghĩa đen” của “Hương Trời Sắc Nước”. Cám ơn.

*************

Có một giai thoại văn học giữa Tô Đông Pha và Vương An Thạch. Cả hai đều là những nhà thơ, nhà văn trác tuyệt, nằm trong tám đại văn hào dưới thời Đường-Tống gọi là “Đường Tống Bát Đại Gia”, cả hai cùng sống một thời, cùng văn hay chữ tốt nhưng đối lập nhau về quan điểm chính trị. Một hôm Tô Đông Pha được đọc hai câu thơ của Vương An Thạch:

“Minh nguyệt sơn đầu khiếu
Hoàng khuyển ngọa hoa tâm”

Tạm dịch nghĩa là:
“Trăng sáng hót trên đỉnh núi
Chó vàng nằm giữa lòng hoa”

Tô Đông Pha có ý chê cười, cho là vô lý, cưỡng vần đoạt ý và có ý coi thường tài thi phú của Vương An Thạch, nghĩ vậy liền hạ bút sửa lại:

“Minh nguyệt sơn đầu chiếu
Hoàng khuyển ngọa hoa âm”

Tạm dịch nghĩa là:
“Trăng sáng chiếu đầu núi
Chó vàng nằm dưới hoa”

Tô Đông Pha lấy làm đắc chí lắm, rồi chuyện đến tai Tể Tướng Vương An Thạch. Tể tướng không nói gì nhưng đến một lúc Tô Đông Pha ỷ lại mình “văn hay thơ giỏi” mà sinh ngạo mạn, rồi thành tội. Ông bị đày đến một vùng xa sôi hẻo lánh ở cực nam. Ở đây, một lần tình cờ ông biết được vùng này có một loài chim tên là Minh Nguyệt (Chim này thường hót khi trăng lên) và một loài sâu hoa gọi là Hoàng Khuyển (Sâu hoa này có màu vàng và đầu có hình thù giống đầu chó ). Ông thẹn lắm và hiểu ra chữ nghĩa thật vô cùng, không ai có thể tự cho mình là tinh thông quán triệt.

Thời còn học trung học, khi học “Kiều”, tôi gặp câu: “Hương gây mùi nhớ, trà khan giọng tình…”. Hương gây mùi nhớ…tôi hiểu được, tra cứu cũng có nhiều giai thoại, điển tích nói đến ý này, chẳng hạn như trong bài thơ “Khóc Thị Bằng” của Vua Tự Đức có câu: “Xếp tàn y lại để dành hơi” nhưng “Trà khan giọng tình…” tôi không hiểu, cố tra cứu, cũng chẳng thấy sách nào giải thích. Đến khi trưởng thành hơn, thức khuya để có những “trận cười thâu đêm” với người tình, muốn tỉnh táo, tôi đã dùng trà, cũng vì vậy mà tôi mới biết uống trà nhiều sẽ bị khan giọng. Bây giờ thì hiểu “trà khan giọng tình…” có nghĩa nôm na là, thức khuya, uống trà, tâm tình cùng người đẹp, uống trà nhiều nên khan giọng…Đấy, có nhiều câu văn thật nôm na, thế mà không dễ để hiểu, có khi còn đòi hỏi mình phải trải nghiệm thực tế mới hiểu tường tận ý nghĩa của nó.

Hè năm nay, gia đình tôi nghỉ hè ở Key West, một vùng cực nam Hoa Kỳ, đến nơi, thấy đâu đâu cũng là biển, biển đẹp vô cùng mà mây trời vùng nhiệt đới cũng thật đẹp, mây cuồn cuộn, tầng tầng lớp lớp, đó đây quần tụ nhiều mảng màu kỳ lạ, tạo nên những bức tranh vân cẩu tuyệt vời, nếu không nhìn tận mắt thì không thể nào tưởng tượng ra được. Hôm sau, gia đình tôi mướn tàu, tự lái ra biển chơi. Trên đường ra khơi, chao ôi, không chỉ mây trời lồng lộng, đẹp mê hồn mà còn màu của nước biển, những màu sắc kỳ lạ diễm ảo, trong sáng và thay đổi theo từng vùng nước, nơi đây màu ngọc bích, nơi kia màu hổ phách, chỗ này màu tím biếc, chỗ nọ màu xanh lơ. Nếu tôi nói từng vùng nước biển phản ảnh đúng màu quang phổ của ánh sáng “đỏ-cam-vàng-lục-lam-chàm-tím” thì cũng chưa đúng lắm vì trong thực tế có những vùng nước màu này giao thoa với vùng nước màu khác tạo nên những sắc màu kỳ ảo mà ta chưa từng một lần trông thấy, có lẽ cũng chưa từng có tên để gọi. Ngẩn ngơ với vẻ diệu kỳ của thiên nhiên tôi chợt nhớ câu “Sắc Nước Hương Trời”. Trước nay, nghe câu “sắc nước hương trời” tôi cứ nghĩ đó là một câu ẩn dụ để diễn tả một người con gái đẹp, một người con gái đẹp lắm : “ Thực âu sắc nước hương trời, Chẳng dòng thần nữ cũng vời tiên cung.” Nhưng tôi không thể hình dung đẹp, đẹp như thế nào là “sắc nước hương trời”. Nay đứng giữa biển trời, hít thở không khí trong lành, không pha tạp khí, hương thơm thoang thoảng, mùi thơm nhẹ nhàng, dịu dàng, thanh thoát, tinh khiết như mùi thơm của nàng trinh nữ chưa một lần lấm dấu bụi đời. Hít thật sâu hương trời, mơ màng nhớ về mùi trinh nữ xa xăm, lại không hiểu từ bao giờ, thi nhân, chắc phải là thi nhân mới có thể ví hương sắc của người phụ nữ đẹp như “sắc nước hương trời”. Vâng, cả hai, đẹp lắm, không thể diễn tả cho hết ý được, phải tự mình “quan chiêm” mới cảm nhận hết được cái ý tình trong ấy.

Diễn tả một mỹ nữ là “sắc nước hương trời”, tôi cho là hết ý. Và nếu tả cho bạn hiểu một cách ngắn gọn nhất, đơn giản nhất, thế nào là hương thơm là vẻ đẹp của câu “sắc nước hương trời”, tôi chỉ thưa với bạn là đẹp lắm, đẹp và thơm như một trinh nữ khỏa thân…

Lại nói về hương thơm trinh nữ, bên Tàu có loại trà, gọi là Trà Trinh Nữ. Trà Trinh Nữ là loại được hái bởi những cô gái đồng trinh, mặc áo rộng và quần buộc túm lại ở ống. Vào đầu xuân, khi cây chè vừa ra lá non, các trinh nữ dùng miệng nhẹ nhàng hái những lá tươi ngon nhất, sau đó bỏ vào trong quần áo hoặc kẹp vào những chỗ kín và lấy ra vào ngày hôm sau. Lá trà sau khi ngấm nước bọt lại được “ướp” bởi nhiệt độ và mồ hôi trong cơ thể các trinh nữ sẽ có hương vị đặc biệt thơm ngon, thuần khiết. Nó đưa người thưởng trà chạm tới những cung bậc cảm xúc thăng hoa nhất.

Việt Nam ta, một món quốc hồn quốc túy là Phở. Đặc trưng của Phở là mùi và vị, một trong những tinh túy đó là mùi thơm của Phở. Một nhà văn nổi tiếng khi ra nước ngoài, có cơ hội thưởng thức nhiều món lạ trên thế giới, thế mà ông vẫn cảm thấy thiếu một mùi-vị gì đó, nghĩ mãi, ông mới chợt nhớ ra, ấy chính là Phở. Một hôm, tôi tình cờ đọc được trên tờ báo Xuân “Đời Nay” trong vùng Thủ Đô Hoa Thịnh Đốn, mà Ký giả Trần Việt Tân làm Chủ nhiệm kiêm Chủ bút, hai câu thơ:

“Hương thơm trinh nữ, ồ không phải
Hương phở thơm nồng những sớm mai…”

Người thì so sánh mùi trinh nữ với “hương trời”. Ông nhà thơ này lại sánh mùi trinh nữ với Phở, tôi cho rằng nếu viết về Phở mà viết như thế là vừa sành điệu vừa đạt tới đỉnh…

Đến đây tôi lại tản mạn kể cho bạn nghe một câu chuyện rất nổi tiếng của Patrick Suskind, nhân vật chính trong chuyện là Jean, mặc dù rất xấu xí, sống cô độc nhưng trời bù lại cho Jean một khứu giác đặc biệt, có thể nhận biết, phân biệt và hơn thế, ghi nhớ các mùi hương. Nhờ vào đó Jean trở thành một thiên tài trong giới sản xuất nước hoa Pháp. Thế rồi Jean mơ ước sẽ tạo ra được một mùi hương thơm độc đáo cho riêng mình, một loại nước hoa gợi cảm vô song. Và để thoả mãn ước vọng đó, sau khi săn đuổi mùi hương, nghiên cứu, so sánh, ngửi từ hai mươi lăm trinh nữ…Jean đã chế tạo thành công mùi nước hoa mà anh hằng mơ ước, với cái tên là “Hương Trinh Nữ”. Nước hoa này sau đó bán rất chạy…

Với cảm nhận thực tế của riêng tôi, tôi hoàn toàn đồng cảm với sự so sánh của người xưa khi ví “hương thơm của người con gái trinh nguyên với hương trời và ví vẻ đẹp của mỹ nữ như là sắc nước”

Còn bạn thì nghĩ thế nào?

Kể bạn nghe vài chuyện. Nếu không thích đùa xin đừng đọc.
Bạn tôi kể lại, trong một lần đi du lịch Tàu, “group” của bạn tôi ghé một tiệm bán Trà nổi tiếng trong vùng. Chủ nhân mời mọi người thưởng thức nhiều vị Trà, lúc người chủ giới thiệu và mời thưởng thức “Trà Trinh Nữ”. Vợ bạn tôi bảo: “Anh thử đi, xem có mùi-vị gì?”. Bạn tôi không thử mà nói: “Không biết thế nào, nhưng không khéo, uống vào là bị ngọng”. Vợ bạn tôi vừa cười vừa nói: “Xạo vừa thôi ông ơi, nếu ngọng thì ông đã ngọng lâu rồi…”. Bạn tôi nói với tôi: “Tao ngượng chín người, tư dưng không ai khảo mà bả cũng khai cho thiên hạ biết…”.

Một chuyện nữa. Một đêm, có một tay ăn trộm đột nhập vào phòng riêng của một cặp vợ chồng, đúng lúc ấy vợ chồng hứng tình, dẫn nhau vào phòng mây-mưa. Tên trộm hoảng quá, phải chui vội xuống núp dưới gầm giường. Trên giường chồng vừa âu yếm vợ vừa hít hà: “thơm quá…thơm quá…”. Vợ hỏi: “thơm không anh…”. Chồng bảo: “thơm như múi mít…”. Dưới gầm giường, tên trộm nghĩ: “cả đời mình chưa bao giờ biết mùi vị của nó, thì cứ thử xem sao…” bèn với tay lên quẹt vào chỗ ấy của người vợ. Người vợ biết ngay là “tay lạ” liền hô hoán. Tên trộm hốt hoảng tuôn cửa sau chạy, rồi phải nhảy xuống sông vượt thoát, hắn chỉ bơi một tay, còn một tay cứ giơ lên trời. Đến bờ bên kia, đợi bớt mệt, hắn mới từ tốn đưa ngón tay lên ngửi. Bỗng hắn vừa chửi thề, vừa nói: “Mẹ kiếp, thế mà nó bảo thơm như múi mít”.

Photo By Nhất Hùng

 

Photo by Nhất Hùng

Bạn cũng có thể thích...